Zbiory
Na obszarze historycznego Górnego Śląska - w obecnych granicach Polski - nasz Dział posiada największe zbiory przyrodnicze. Natomiast w skali Polski znajdują się u nas czwarte co wielkości zbiory ornitologiczne i entomologiczne. Łącznie nasze kolekcje liczą 0,5 mln. okazów, w tym głównie entomologiczne (450 tys.), botaniczne (22 tys.), geologiczne (10 tys.), kręgowców (8 tys.) i malakologiczne (5 tys.).
Do najcenniejszych w naszych zbiorach należą spośród kolekcji entomologicznych zbiory Franza Kirscha, Hansa Nowotnego, Hermana Paula Raebla, Sergiusza Tolla, Wojciecha Mączyńskiego (najstarsza kolekcja owadów z Mazowsza). Na szczególną uwagę zasługuje także zbiór ważek, liczący około 6 tyś. okazów, postały na bazie historycznej kolekcji Maksymiliana i Wiktora Żaków oraz Leona Sawkiewicza. Do cennych należy również, liczący ponad 20 tyś. okazów, zbiór żądłówek (Hymenoptera: Aculeata) Jane Van der Smissen. Kolekcja żądłówek jest systematycznie rozwijana o okazy pochodzące z badań naukowych w kraju jak również z wypraw badawczych z regionu śródziemnomorskiego i Nowej Kaledonii. Obecnie liczy on ponad 50 tyś. okazów. Dział Przyrody posiada największy w Polsce zbiór systematyczny Neuropterida.
W naszych zbiorach entomologicznych znajduje się 85 typów opisowych. Do tej powstało ponad 500 publikacji naukowych (stan na 1 stycznia 2008) opartych o nasze kolekcje.
Intensywnie rozbudowywana jest kolekcja ślimaków słodkowodnych z Górnego Śląska.
Zbiór kręgowców reprezentowany jest głównie przez kolekcje ornitologiczne i teriologiczne. Niezwykle cenna jest kolekcja skórek ptasich Otto Natorpa, jednego z największych preparatorów w historii Europy, oraz kolekcja Eberharda Dreschera, obejmująca ptasie jaja, gniazda oraz preparaty dokumentujące wybrane zagadnienia z biologii, morfologii i anatomii ptaków. Obecnie najintensywniej rozwijane są teriologiczne kolekcje osteologiczne, skórek ptasich i taksonomiczną kolekcję skrzydeł ptasich.
W Dziale Przyrody prowadzony jest Bank Informacji Awifaunistycznych Muzeum Górnośląskiego oraz Bank Informacji o Cennych Miejscach Rozrodu Płazów w regionie.
Zgromadzone dane przyrodnicze wprowadzane są do Krajowego Banku Muzealnych Zasobów Zoologicznych oraz do KSIB (Krajowej Sieci Informacji o Bioróżnorodności), działającej w strukturze GBIF (Global Biodiversity Information Facility).
