Muzeum Górnośląskie w Bytomiu

Historia działu

• 1910 -1919 – utworzenie działu prehistorii w 1910 r. przez kolekcjonera Hansa Bimlera i jego syna Kurta. H. Bimler kieruje działem w latach 1910-1919, po nim  obowiązki przejmuje ks. Alfred Arndt. W latach 1913 – 1919 zbiór archeologiczny wzbogaca się o zabytki pochodzące z badań wykopaliskowych oraz z przypadkowych odkryć, a pochodzące m.in. z grodziska na wzgórzu św. Małgorzaty w Bytomiu.
• 1920-1921 – pozyskanie kolejnych zabytków, m.in. 26 naczyń glinianych z cmentarzyska ciałopalnego we Wrocławiu-Książu Wielkim oraz nowożytnej dłubanki z Jełowej.
• 1922 – A. Arndt przeprowadza pierwsze systematyczne badania wykopaliskowe na cmentarzysku w Czarnowąsach, datowanym na IV-V okres epoki brązu. Zakupienie od Maxa Grundeya ponad stu zabytków archeologicznych pochodzących z Niemiec, Danii, Szwecji i okolic Olkusza. A. Arndt rozporządzeniem ministerialnym zostaje mianowany pierwszym mężem zaufania ds. kulturalno-historycznych zabytków ziemnych w prowincji górnośląskiej.
• 1923 – architekt Ehl przekazuje kolekcję zabytków neolitycznych z okolic Raciborza, zebranych w latach 1905-1919 przez jego teścia Franza Hellwiga.
• 1924 – pozyskanie, drogą wymiany z Muzeum we Wrocławiu, brązowego miecza typu węgierskiego, datowanego na IV/V okres epoki brązu, znalezionego w 1909 r. w Zawadzie Książęcej. Wpisanie do księgi inwentarzowej z 1924 roku wszystkich zabytków pozyskanych w latach 1910-1924 (995 pozycji inwentarzowych).

• 1925 – otwarcie rozbudowanej siedziby muzeum przy Klosterstrasse 2 (obecna ul. Szymanowskiego). Udostępnienie zwiedzającym najcenniejszych eksponatów archeologicznych. A. Arndt publikuje dzieło o pradziejach Górnego Śląska „Oberschlesische Vor- und Frühgeschichte”. Dr Bolko von Richthofen zostaje kustoszem zbiorów archeologicznych i kierownikiem działu, a także, po rezygnacji A. Arndta ze stanowiska, mężem zaufania ds. kulturalno-historycznych zabytków ziemnych na prowincję górnośląską. Badania Richthofena i Kurtza w Choruli. Pozyskanie  zespołu wczesnośredniowiecznych zabytków metalowych z St. Quentin, Francja (dar obywatela Katza).
• 1926 – Bolko von Richthofen odchodzi do Raciborza, a jego miejsce zajmuje dr Hugo Mötefindt, który przeprowadza wykopaliska w Starych Karmonkach (cmentarzysko kultury łużyckiej). Badania powierzchniowe na „Małgorzatce”. Odkrycie przez  Mötefindta i Kurtza między Zabrzem a Biskupicami dużego stanowiska mezolitycznego.
• 1927 – kontynuacja badań w Zabrzu, przeprowadzenie wykopalisk w Obrowcu (obiekt rzymski z 4-5 stulecia n.e.). Teodor Kubiczek zostaje zatrudniony w pracowni archeologicznej.
• 1928 – 12 kwietnia muzeum przechodzi pod zarząd miasta Bytomia, ale sytuacja lokalowa nadal jest niekorzystna. 15 sierpnia kierownikiem działu zostaje dr Walter Matthes. Badania wykopaliskowe na cmentarzysku łużyckim w Lasowicach Małych oraz powierzchniowe na mezolitycznym stanowisku w Zabrzu.
• 1929 – W. Matthes prowadzi wykopaliska na cmentarzysku łużyckim w Podborzanach (zabytki giną w czasie działań wojennych). Badania powierzchniowe w Dzierżnie, pow. Gliwice. Włączenie do zbiorów części kolekcji majora Eberharda Dreschera z Ligoty k/ Otmuchowa, m.in. skarbu przedmiotów brązowych z Siodłar (III/IV okres epoki brązu), odkrytych podczas orki w 1909 r. Badania na Małgorzatce, w Choruli i Ligocie Dolnej. Matthes otwiera w budynku dawnego magistratu (obecna ul. Józefczaka) większą wystawę stałą, a w kwietniu wystawę czasową „Oberschlesiens Urzeit”. Przeprowadzka muzeum do budynku dawnej szkoły budowlanej przy Grosse Blotnizastrasse nr 32 (płd. –zach. część dzisiejszego pl. Sobieskiego). Dział archeologii otrzymuje 8 pomieszczeń. Porządkowanie zbiorów i archiwum.
• 1930-1931 – pozyskanie materiału archeologicznego w drodze badań interwencyjnych, powierzchniowych i wykopaliskowych m.in. w Choruli, Pyskowicach, Gliwicach-Ligocie Zabrskiej oraz dzięki przekazom (darom). Od otwarcia nowej siedziby do 19391932 – 24 października następuje oficjalne otwarcie nowej siedziby muzeum w gmachu przy Moltkeplatz (obecny pl. Sobieskiego). Urządzenie pracowni konserwacji zabytków, ułożenie zbiorów według aktualnego podziału administracyjnego. Udostępnienie zwiedzającym nowej stałej ekspozycji, prezentującej zabytki nie zgodnie z podziałem chronologicznym, ale tzw. kręgami kulturowymi. W. Matthes prowadzi badania ratownicze na bytomskim rynku. Odkrycie datowanego na XII-XIV w. drewnianego rynsztoka i dużej ilości materiału ruchomego, w tym organicznego (kości zwierzęcych, łupin orzechów laskowych, pestek owoców itp.). Badania w Choruli, Dzierżnie. Wśród przekazów m.in. paleolityczne materiały krzemienne z Le Moustier i La Micoque (Francja).
• 1933 – T. Kubiczek kontynuuje badania na cmentarzysku w Choruli, a także na osadzie łużyckiej w Wysokiej. Badania powierzchniowe w okolicach Bytomia.
• 1934 – W. Matthes kieruje muzeum i działem archeologii do końca września, potem dyrektorem zostaje archeolog dr Franz Pfützenreiter, który sprawuje także przez pewien czas nadzór naukowy nad działem archeologii. Badania ratownicze m.in. na Ostrej Górce w Kalinowie (cmentarzysko łużyckie) oraz na „Małgorzatce”.
• 1935 – przeprowadzenie badań wyprzedzających na cmentarzysku rzymskim w Choruli. Badania związane z budową kanalizacji na pl. Klasztornym w Bytomiu. Odkrycie reliktów pochówków w trumnach i warstw kulturowych z  XIII-XIV w. Badania powierzchniowe w Świbiu i Zabrzu-Biskupicach.
• 1936 – dalsze badania w Choruli na cmentarzysku rzymskim, wykopaliska w Świbiu na cmentarzysku łużyckim z okresu halsztackiego. Badania powierzchniowe wzdłuż planowanej autostrady na zachód od Gliwic - odkrycie stan. 16 w Łanach Małych. Wykopaliska w Strzelcach Opolskich – Adamowicach (cmentarzysko łużyckie) i na cmentarzysku z IV-V w. n.e. w Dobrodzieniu-Rędzinie. Październik i listopad – badania Pfützenreitera w zachodniej pierzei rynku bytomskiego. Odkrycie reliktów XII-XIV- wiecznej drewnianej zabudowy: drogi, chat, studni.
• 1937 – Badania na stanowiskach: w Świbiu, Izbicku, Kościeliskach. Badania ratownicze na stan. 16 w Łanach Małych (osada łużycka) i w Wysokiej (osada łużycka). 1 października kierownikiem działu zostaje dr Friedrich Hufnagel.
• 1938 – kontynuacja badań w Strzelcach Opolskich-Adamowicach. Od kwietnia do października Pfützenreiter i Kubiczek prowadzą ratownicze badania wykopaliskowe na cmentarzysku kultury łużyckiej w Gliwicach Łabędach-Przyszówce (stanowisko nr 4). Odkrycie 57 grobów z wyposażeniem. Wykopaliska Kubiczka na cmentarzysku późnorzymskim w Izbicku oraz ostatni sezon badań cmentarzyska rzymskiego w Choruli. 1939 – 18 i 21.01. Hufnagel i Kubiczek dokonują inspekcji terenu po wyburzonej synagodze w Bytomiu. Poniżej podłogi zalegają nawarstwienia kulturowe z XIII-XIV w. W lutym i marcu badania ratownicze osady łużyckiej w Leśnicy, odkrytej w trakcie budowy obozu R.A.D. Kontynuacja badań w Łabędach-Przyszówce (odkrycie kolejnych 23 grobów). Próbki organiczne z grobów bada dr Walter von Stokar z Berlina, wyniki badań przesyła do muzeum. II wojna światowa (1939-1945)1939 – przeniesienie zbiorów ze zburzonego Muzeum Śląskiego w Katowicach do placówki bytomskiej. F. Hufnagel przeprowadza w grudniu badania ratownicze w Katowicach-Szopienicach, gdzie w listopadzie podczas kopania rowów strzeleckich odkryto 6 grobów kultury łużyckiej.
• 1940 – badania ratownicze na cmentarzyskach kultury łużyckiej w Ziemięcicach i Oleśnie. Wpisanie do księgi inwentarzowej materiałów przejętych z Muzeum Śląskiego w Katowicach.
• 1941 – badania w Sierakowie, Oleszce i Malni. F. Pfützenreiter penetruje teren w rejonie grodziska na „Dorotce” w Grodźcu. Przejęcie zbioru zabytków prehistorycznych z byłej szkoły górniczej w Dąbrowie.
• 1942 – F. Hufnagel wkrótce po awansie na kustosza, zostaje powołany do wojska i ginie 25 maja na froncie wschodnim, nad Dońcem. Znalezienie unikatowej sprzączki awarskiej z okresu wędrówek ludów w Choruli. T. Kubiczek z dziećmi z miejscowej szkoły podstawowej penetruje wydmę w Blanowicach i znajduje ogromne ilości krzemiennych zabytków mezolitycznych. Badania powierzchniowe Kubiczka i Fuchsa na terenie powiatu będzińskiego.
• 1943 –  Pfützenreiter i Kubiczek prowadzą badania powierzchniowe, m.in. w: Grodźcu, Łagiszy, Boguchwałowicach, Potępie i Zbrosławicach. Wśród darów, m.in. fragmenty naczynia i kości ludzkich znad Donu, datowane na epokę brązu.
• 1944 – zmniejszenie dotacji ze Związku Samorządowego Rejencji Opolskiej skutkuje ograniczeniem badań terenowych. Pod koniec roku w obawie przed zbliżającym się frontem, dyrektor muzeum nakazuje ewakuację części zbiorów. Wywiezienie, prawdopodobnie do Nysy, zwartych zespołów zabytków z epoki brązu, wczesnej epoki żelaza i okresu wpływów rzymskich, pochodzących z Choruli, Obrowca, Zakrzowa, Strzelec Opolskich-Adamowic, Izbicka, Kalinowa, Dobrodzienia-Rędziny, Piasku, Kościelisk i Starych Karmonek. Zabytki te giną w czasie działań wojennych.
• 1945 –  w końcu stycznia, w momencie wkroczenia do miasta Armii Czerwonej, zasoby Działu Archeologii są przetrzebione, a zdobywcy pogłębiają jeszcze ten stan.Od zakończenia II wojny do 1989, czyli w czasach PRL-u1945 – odkrycie w Prudniku i Świdnicy części bytomskich zbiorów archeologicznych. Ada Beranowa zostaje kierownikiem działu. Plany przekształcenia muzeum bytomskiego w samodzielne muzeum archeologiczne nigdy nie zostają zrealizowane.
• 1946 – po odejściu Ady Beranowej, opiekunem działu zostaje preparator T. Kubiczek, pracujący tu od 1927 r. Pierwsza powojenna inwentaryzacja wykazuje, że straty wojenne pochłonęły około 30 tys. zabytków, czyli niemal połowę zbiorów.
• 1947 – T. Kubiczek organizuje pierwszą powojenną wystawę stałą o pradziejach Górnego Śląska. Zyskuje ona uznanie w oczach nestora polskiej archeologii prof. Józefa Kostrzewskiego.

  

• 1948 - 1949 – porządkowanie zbiorów, prace konserwacyjne.
• 1950 – Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie zostaje opiekunem działu archeologii.
• 1951 – we wrześniu do działu zostaje zatrudniona archeolog Danuta Hanulanka, która przeprowadza badania ratownicze na zagrożonej eksploatacją piasku osadzie z VI w. w Siemoni Pomłyniu. Znalezienie unikatowej urny z jedynego w dorzeczu górnej Wisły cmentarzyska wczesnosłowiańskiego. Otwarcie nowej stałej wystawy autorstwa Bogdana Kostrzewskiego „Pradzieje Śląska” (rok później władze nakazują zmienić tytuł na, zgodny z ideologią marksistowską, „Rozwój społeczeństw pierwotnych na Śląsku”).
• 1952 - 1953 – D. Hanulanka i T.Kubiczek przygotowują wystawy dla okolicznych muzeów terenowych.
• 1954 – D. Hanulanka z końcem lipca odchodzi z muzeum.
• 1955 – zatrudnienie w dziale archeologów Jerzego Szydłowskiego i Elżbiety Dobrzańskiej (później Szydłowskiej) znacznie dynamizuje prace, zwłaszcza terenowe. Pierwsza sesja naukowa o cmentarzyskach typu dobrodzieńskiego. Dyrektor muzeum, Józefa Ligęza, powołuje zespół naukowy, którego robocza nazwa brzmi Koło Młodych Archeologów Śląska Górnego i Opolskiego (ostatecznie zmieniono ją na Zespół Archeologów Górnośląskich). Dział na krótko zasila personalnie archeolog Anna Węgrzykowa, która w następnym roku odchodzi.
• 1956-57 – badania wykopaliskowe prowadzone są wyłącznie na stanowiskach zagrożonych zniszczeniem, np. w Ziemięcicach (cmentarzysko łużyckie), czy na grodzisku na „Małgorzatce”. Udostępnienie wystaw czasowych: „Średniowieczny Bytom w świetle wykopalisk” i „Badania terenowe działu archeologicznego w 1956 roku”. Intensywne działania popularyzacyjne i naukowe: nawiązanie współpracy z radiem i telewizją oraz ośrodkami naukowymi we Wrocławiu, Krakowie, Opolu. Zatrudnienie do działu archeologów: Włodzimierza Błaszczyka i Liliany Mięsowicz.
• 1958 – 1959 – zbiory archeologiczne powiększają się o zabytki odkryte w czasie badań na 41 stanowiskach. Odkrycie przez J. Szydłowskiego unikatowego na skalę Górnego Śląska cmentarzyska ciałopalnego typu dobrodzieńskiego, tzw. warstwowego, datowanego na V w. n.e. (Olsztyn, woj. częstochowskie).Wystawa i sesja naukowa „Wykopaliska olsztyńskie”. Eksperymentalny obóz archeologiczny w Ziemięcicach. Rozpoczęcie wielosezonowych badań na wczesnośredniowiecznym grodzisku w Skoczowie-Międzyświeciu. Do pracowni konserwacji zatrudniono Monikę Świniuch, a do działu Marię Woźniakowską-Sozańską. Z końcem maja 1959 r. odchodzą Włodzimierz Błaszczyk i Liliana Mięsowicz.
• 1960 – udostępnienie polowej wystawy prezentującej wyniki badań wykopaliskowych w Skoczowie-Międzyświeciu. Badania wykopaliskowe na wczesnośredniowiecznym cmentarzysku w Chorzowie. Jerzy Szydłowski otrzymuje stopień doktora za rozprawę „Obrządek pogrzebowy na Górnym Śląsku w okresie wpływów rzymskich.” Fotograf Maksymilian Fleischer współpracuje z działem do końca marca 1962 r.
• 1961 – badania ratownicze na cmentarzysku łużyckim w Przeczycach, pow. Zawiercie, odkrytym w trakcie prac związanych z budową tamy na Przemszy. Uratowanie 877 grobów. Odkrycie m.in. unikatowego na skalę Polski instrumentu dętego, tzw. multanek (fletnia Pana). Monika Świniuch odchodzi z pracowni.
• 1962 - 1963 – Dział Archeologii staje się jednostką autonomiczną. Otwarcie nowej wystawy stałej „Górny Śląsk w pradziejach” autorstwa J. i E. Szydłowskich. W tym okresie dział wzmacnia personalnie praktykant Henryk Kandziora oraz na krótko Gertruda Gralla.
• 1964 – J. Szydłowski zaczyna pełnić społecznie funkcję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Archeologicznych. Inżynier chemik Henryk Kilka zostaje kierownikiem pracowni konserwatorskiej, a jego asystentką - Maria Klama (później Kapczyńska). Do działu przychodzi też archeolog Małgorzata Wowra – Płaza oraz rysowniczka Ruta Kalamorz – Kosubek. Współpracę z działem kończy Maria Woźniakowska-Sozańska.
• 1965 – organizacja wystawy „Badania wykopaliskowe na Górnym Śląsku w XX-leciu PRL”. Badania wykopaliskowe na dziedzińcu zamku w Ogrodzieńcu.
• 1966 – rozpoczęcie wielosezonowych badań na grodzisku w Lubomi, pow. Wodzisław. Utworzenie samodzielnego stanowiska Konserwatora Archeologicznego i powierzenie tej funkcji Wandzie Hrebendowej.
• 1967 – podjęcie badań na cmentarzysku birytualnym kultury łużyckiej w Będzinie-Łagiszy. Badania na średniowiecznej osadzie produkcyjnej w Mikołowie.
• 1968 –  zamknięcie z powodu szkód górniczych stałej wystawy „Górny Śląsk w pradziejach”.
• 1969 – otwarcie wystawy „Wyniki badań wykopaliskowych w Lubomii w roku 1969” w Izbie Regionalnej w Wodzisławiu. Plany przeniesienia działu archeologii do Cieszyna i utworzenia tam muzeum archeologicznego spełzają na niczym. W dziale pojawia się na krótko praktykantka Anna Nicieja, a także archeolog Barbara Łągiewska-Sęk. Z pracowni konserwacji odchodzi Henryk Kilka, a wraca do niej Monika Świniuch.
• 1970 – Barbara Łągiewska-Sęk i M. Wowra-Płaza odchodzą z działu.
• 1971 – otwarcie wystawy „Ziemia wodzisławsko-rybnicka i pszczyńska w pradziejach i średniowieczu” w nowo otwartym Muzeum w Wodzisławiu. Brak środków finansowych sprawia, że prowadzone są wyłącznie wykopaliska ratownicze na zlecenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach, np. na średniowiecznym gródku w Bestwinie.
• 1972 – przerwanie współpracy z Komisją Archeologiczną Śląskiego Instytutu Naukowego przez dyrekcję tejże. E. Szydłowska uzyskuje tytuł doktora archeologii na podstawie rozprawy „Cmentarzysko w Przeczycach, pow. Zawiercie, na tle obrządku pogrzebowego grupy górnośląsko-małopolskiej kultury łużyckiej”. Do pracowni konserwacji na stanowisko laborantki przychodzi Barbara Krajewska.
• 1973 – otwarcie wystaw czasowych „Gotyckie i renesansowe kafle w muzeach Górnego Śląska” oraz „Biżuteria i ozdobne elementy ubioru w pradziejach”. Zatrudniony w dziale archeolog Krzysztof Sobczyk prowadzi wykopaliska na dolnopaleolitycznym stanowisku w Raciborzu-Studziennej, a W. Hrebendowa na osadzie średniowiecznej w Brzózkach. 1.10. Jerzy Szydłowski odchodzi z muzeum i podejmuje pracę w Instytucie Historii UŚ. Do końca roku działem kieruje E. Szydłowska, która również odchodzi. Z pracowni konserwacji odchodzi Barbara Krajewska. Jacek Pierzak zostaje Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków Archeologicznych, pełniąc tę funkcję w muzeum do końca 1978 r. z dwuletnią przerwą w latach 1974-76. Plastyk Halina Pakuła współpracuje z działem do 1977 r.
• 1974 – kierownikiem działu zostaje Wanda Galasińska-Hrebendowa. Z końcem lipca z działem żegna się Krzysztof Sobczyk.
• 1975 – nowy podział administracyjny kraju, zwiększający liczbę województw doprowadza do częściowego rozproszenia archiwum; część teczek zostaje przekazana do Raciborza i Opola. W. Hrebendowa pod koniec roku rezygnuje z pracy w muzeum. Nowym kierownikiem zostaje Halina Malinowska-Łazarczyk. Do działu zostaje zatrudniony archeolog Marian Pawliński. Kontynuacja badań na grodzisku w Mikołowie. Otwarcie wystawy czasowej „Sztuka Uzbekistanu”. Plastyk Zbigniew Czajkowski współpracuje z działem do 1978 r.
• 1976 – M. Pawliński rozpoczyna wielosezonowe wykopaliska na cmentarzysku łużyckim z epoki brązu w Krzanowicach, pow. Racibórz. W Jednostce Wojskowej w Bytomiu zostaje zaprezentowana wystawa „Oręż w pradziejach”.
• 1977 – sprowadzenie ze Szczecina egzotycznej ekspozycji czasowej „Kultura Afryki Zachodniej”.
• 1978 – na stanowisko asystenta zatrudniona zostaje archeolog Izabella Wójcik (później Kühnel), która przeprowadza latem badania interwencyjne na osadzie wczesnośredniowiecznej w Bieńkowicach. Ruta Kalamorz-Kosubek odchodzi, a rysownikiem zostaje Alicja Błasiak. Kontynuacja wykopalisk w Krzanowicach. Wystawa „Przeszłość Krzanowic w świetle wykopalisk” zostaje zaprezentowana w Domu Kultury w Krzanowicach.
• 1979 – badania ratownicze w śródmieściu Bytomia, m.in. przy kościele św. Trójcy, przy ul. Zaułek i Jainty.
• 1980 – przeprowadzenie badań ratowniczych przy średniowiecznych murach w Bytomiu.  Otwarcie ekspozycji czasowych: „Biżuteria kultury przedłużyckiej i łużyckiej” i przygotowanych wspólnie z Działem Historii wystaw: „Bytom na przestrzeni wieków” -zaprezentowanej w zabytkowym kościele drewnianym na terenie bytomskiego parku oraz „Pradzieje i historia miasta Bytomia” - udostępnionej w Miejskim Domu Tradycji „UL”.
• 1981 –  asystentem w dziale zostaje archeolog Grażyna Góral.
• 1982 – wystawa czasowa „Moda w pradziejach Europy”. Badania wykopaliskowe na średniowiecznym grodzisku w Tarnowicach Starych.
• 1983 – udostępnienie wystawy czasowej „Cmentarzysko pól popielnicowych w Krzanowicach” w MGB i Gminnym Ośrodku Kultury w Krzanowicach.
• 1984 – prezentacja eksponatów przedwojennego Działu Prehistorii MGB na ekspozycji czasowej „Muzeum Śląskie w Katowicach w latach 1927-1939”.
• 1985 – nowa odsłona wystawy stałej „Górny Śląsk w pradziejach” autorstwa H. Malinowskiej, która wkrótce po otwarciu odchodzi do Muzeum Narodowego w Szczecinie. Kierownikiem działu zostaje M. Pawliński.
• 1986-1987 – badania osady łużyckiej w Tarnowskich Górach - Repecku. Udostępnienie sprowadzonej z Muzeum Archeologicznego we Wrocławiu ekspozycji czasowej „Życie codzienne rolników epoki kamienia na Śląsku”. W styczniu 1987 dział opuszcza Grażyna Góral.
• 1988 -  1989 - w styczniu 1988 rozpoczyna pracę archeolog Dorota Podyma, a pod koniec roku starszy dokumentalista Kazimierz Hołówka. Sprowadzenie z Wrocławia wystawy czasowej „Od dymarki do kuźni”. Badania osady produkcyjnej z okresu wpływów rzymskich w Tarnowskich Górach – Opatowicach.Po PRL-u, czyli od upadku „komuny” do dziś1990-1991 – badania ratownicze w centrum Bytomia. Prezentacja wystaw czasowych sprowadzanych z innych placówek, np. „Wczesnośredniowieczne skarby srebrne z Polski”.
• 1993 – rozpoczęcie w lipcu, prowadzonych do 1996 r., wielosezonowych badań w obrębie nieistniejącej, zachodniej pierzei rynku bytomskiego. Wystawa czasowa „Obrządek pogrzebowy na Górnym Śląsku w pradziejach”, autorstwa D. Podymy i I. Wójcik, otrzymuje wyróżnienie w konkursie Marszałka Województwa na „Wydarzenie Muzealne Roku”.
• 1995 – udostępnienie sprowadzonej z Biskupina wystawy czasowej „W pradawnym Biskupinie”. W związku z licznymi inwestycjami na terenie Bytomia, począwszy od połowy lat 90-tych XX wieku do chwili obecnej, pracownicy działu prowadzą liczne badania w formie tzw. nadzorów archeologicznych. Z końcem lipca z działu odchodzi Kazimierz Hołówka.
• 1996 – Muzeum Górnośląskie w Bytomiu i Muzeum Śląskie w Katowicach podpisują umowę
• z Agencją Budowy i Eksploatacji Autostrad, stając się głównym koordynatorem prac archeologicznych prowadzonych w województwie katowickim.
• 1997 – starszy renowator Monika Świniuch odchodzi z pracowni archeologicznej.
• 1998 – wyprzedzające badania archeologiczne na stanowiskach w Chechle i Łanach Małych. Przekazanie przez Leonarda Seichtera zabytków metalowych, będących częścią wyposażenia grobu wojownika okresu wpływów rzymskich z Pławniowic.
• 1999 – opracowanie przez I. Wójcik i D. Podymę „Wytycznych konserwatorskich w zakresie ochrony zabytków archeologicznych dla gminy Bytom”. Udostępnienie sprowadzonej wystawy czasowej „Gazociąg pełen skarbów archeologicznych”.
• 2000 – do działu zostaje zatrudniona archeolog Beata Badura. Pracownicy działu biorą udział w badaniach sondażowych na stanowiskach położonych na trasie planowanej autostrady A1.
• 2001 – ponowne otwarcie (po remoncie sali) wystawy stałej „Górny Śląsk w pradziejach”. Do pracowni konserwacji zostaje zatrudniona Małgorzata Kapczyńska. Otwarcie wystawy czasowej „W krainie zorzy polarnej”.
• 2003 – otwarcie ekspozycji czasowej „Tajemniczy świat Celtów”.
• 2004 – przygotowanie wystawy czasowej i katalogu „Bytom przed wiekami” z okazji jubileuszu 750-lecia lokacji Bytomia. Badania ratownicze na pl. Grunwaldzkim – odkrycie wewnętrznej fosy zamkowej.
• 2005 – otwarcie wystawy czasowej „Gliniane skarby”.
• 2006 - 2007 – badania wyprzedzające budowę centrum handlowego AGORA na pl. Kościuszki. Wystawa czasowa „Dziecko w obiektywie historii. Górny Śląsk i pogranicze”, autorstwa I. Wójcik-Kühnel, otrzymuje wyróżnienie Marszałka w konkursie na „Wydarzenie Muzealne Roku”. Latem 2006 r. z pracowni konserwacji odchodzi na zasłużoną emeryturę starszy renowator Maria Kapczyńska.
• 2008 – udostępnienie sprowadzonej z PMA w Warszawie wystawy czasowej „80 lat archeologii lotniczej w Polsce”. I Piknik Archeologiczny. Sprowadzenie z Suczawy (Rumunia) ekspozycji czasowej „Kultura Cucuteni – sztuka i religia”.
• 2009 – badania ratownicze na pl. Kościuszki. Odkrycie studni datowanych na XIII-XIV w. II Piknik Archeologiczny. Do pracowni konserwacji na stanowisko młodszego renowatora zostaje zatrudniona Ewa Wizner.
• 2010 – otwarcie wystawy czasowej „Tajemnice Placu Grunwaldzkiego”. III Piknik Archeologiczny. Ewa Wizner odchodzi z pracowni konserwacji. Liczebność zbiorów na dzień 31.12.2010 r. to 350 297 zabytków (16 743 pozycje inwentarzowe).
• 2011 – otwarcie 8 marca wystawy czasowej „Kobiety w dziejach i współczesności Bytomia”. 14 maja – Noc Muzeów w kręgu celtyckich wierzeń i magii. IV Piknik Archeologiczny. Badania archeologiczne w formie nadzorów przy budowach: centrum handlowego w Tarnowskich Górach i  Północnej Obwodnicy Bytomia.